डिभिजन वन कार्यालयको परिचय

वन विभाग अन्तर्गत वि.स. २०३४ सालमा रिडी वन डिभिजनको रुपमा स्थापना भै २०४० सालदेखि जिल्ला वन कार्यालय गुल्मीको रुपमा संचालनमा रहेको थियो । वन अनुसन्धान तथा सर्वेक्षण विभागको वि.सं. २०७२ को तथ्यांक अनुसार यस जिल्लाको कुल क्षेत्रफल ११०६०३ हेक्टर मध्ये ४६२९३ हेक्टर (४१.८५ प्रतिशत) वन क्षेत्र रहेको छ । हाल उद्योग, पर्यटन वन तथा वातावरण मन्त्रालय प्रदेश नं. ५, वन निर्देशनालय अन्तरगत डिभिजन वन कार्यालयको रुपमा स्थापित छ । More

जिल्लाको परिचय:

वि.सं. २०३४ साल वैशाख १ गते गुल्मी र अर्घाखाँचीको वन संरक्षण गर्ने उद्धेश्यले रिडि वन डिभिजनको स्थापना गुल्मीको सदरमुकाम तम्घासमा भएको थियो । उक्त डिभिजनबाट २०४० सालसम्म दुवै जिल्लाको वनको संरक्षण र विकास सम्वन्धी कार्यहरु भएका थिए । २०४० सालमा अर्घाखाँचीमा छुट्टै जिल्ला वन कार्यालय स्थापना भएपछि गुल्मीमा जिल्ला वन कार्यालय, त्यस अन्तर्गत ३ वटा ईलाका वन कार्यालय र प्रत्येक ईलाका अन्तरगत एउटा इकाईमा ५ देखि ७ वटा गाउँ पञ्चायत पर्ने र एक जना सहायक रेन्जर र दुई जना वनपाले रहने गरी ४–४ वटा ईकाई गरी १२ वटा इकाइको व्यवस्था गरिएको थियो । वि.सं. २०५० सालमा वन विभागको नयां संगठन लागु भए पश्चात यस जि.व.का. अन्तर्गत एक वटा इलाका वन कार्यालय र ८ वटा रेञ्जपोष्टको व्यवस्था गरी प्रत्येक रे.पो.मा रेञ्जर–१, वन कार्य सहायक–१ र वन रक्षक–४ गरी ६ जना कर्मचारीबाट वन संरक्षण र व्यवस्थापनको कार्य गर्ने गरी व्यवस्था भएकोमा विभिन्न समयको परिमार्जित संगठन संरचना हँुदै हाल प्रदेश सरकार, लुम्विनी अन्तर्गत रहि १ डिभिजन वन कार्यालय (जस्मा १ डिभिजनल वन अधिकृत, ३ सहायक वन अधिकृत, १ रेन्जर, १ नायव सुब्बा, १ लेखापाल, १ खरदार, २ फरेष्टर, २ कार्यालय सहयोगी, १ ड्राइभर र १ वन रक्षक १ चौकीदार गरी जम्मा १५ ) र प्रत्येक सव डिभिजनमा १ सहायक वन अधिकृत सहित ४ वन रक्षक गरी जम्मा ३० जना र कुल ४५ जनाको दरवन्दी रहेको छ ।

संस्थागत उद्धेश्यहरुः

यस डिभिजन वन कार्यालयका प्रमुख उद्धेश्यहरु निम्नानुसार रहेका छन् । १. जिल्लाको समग्र वन क्षेत्रको संरक्षण, विकास र सदुपयोग सम्बन्धि ऐन, नियम तथा नीतिहरुको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्ने । २. वन विकास सम्बन्धि जिल्लास्तरीय योजना तर्जुमा एवं कार्यान्वयन गर्ने । ३. निजी वन र कृषि वन वाली विकास एवं व्यवस्थापन गर्न सरोकारवालालाई आवश्यक प्राविधिक सुझाव सल्लाह दिने । ४.सर्वसाधारणका लागि वन सम्पदा सम्बन्धमा जानकारी उपलब्ध गराउने । ५. प्रचलित नीति एवं कानून बमोजिम जनसहभागिताद्धारा जिल्लाको वनको दिगो व्यवस्थापन गर्ने । ६.जैविक विविधता एवं वातावरण संरक्षण गर्ने । ७. वनको संरक्षण, विकास र सदुपयोगद्धारा काष्ठ एवं गैरकाष्ठ वन पैदावारको आपूर्ति गरी स्थानिय तथा राष्ट्रिय आर्थिक विकासमा सहयोग गर्ने । ८. जिल्लास्तरीय सरकारी र गैर सरकारी संघ संस्था तथा स्थानिय निकायसंग समन्वय गरी वन विकास एवं व्यवस्थापन कार्यहरु संचालन गर्ने । ९. वन संरक्षण, विकास र सदुपयोग कार्यद्धारा रोजगारीका अवसर उपलब्ध गराउने ।